ไวรัสอีโบลา Ebola Virus

โรคติดเชื้อไวรัสอีโบลา (Ebola Virus Disease: EVD) หรือเดิมเรียกว่า ไข้เลือดออกอีโบลา เป็นหนึ่งในโรคติดต่อจากสัตว์สู่คนที่มีความรุนแรงและอันตรายถึงชีวิตมากที่สุดในโลก มีอัตราการเสียชีวิตเฉลี่ยสูงถึง 50% (และอาจพุ่งสูงได้ถึง 25-90% ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์และการเข้าถึงการรักษา) ถูกค้นพบครั้งแรกในปี ค.ศ. 1976 บริเวณใกล้แม่น้ำอีโบลา ในสาธารณรัฐประชาธิปไตย 

แหล่งรังโรคและการแพร่เชื้อ

• จากสัตว์สู่คน นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่า ค้างคาวคุณแม่หรือค้างคาวกินผลไม้ (Fruit bats) คือแหล่งรังโรคตามธรรมชาติ เชื้อสามารถสปิลโอเวอร์ (Spillover) หรือข้ามสายพันธุ์สู่มนุษย์จากการสัมผัสหรือกินสัตว์ป่าที่ติดเชื้อ เช่น ลิงชิมแปนซี กอริลลา หรือเม่น
• จากคนสู่คน ไวรัสอีโบลา ไม่ได้แพร่กระจายทางอากาศ (ไม่ใช่ Airborne) แต่จะติดต่อผ่านการสัมผัสโดยตรงคือ

• เลือด สารคัดหลั่ง น้ำมูก น้ำลาย ปัสสาวะ อาเจียน หรืออสุจิของผู้ป่วย
• พื้นผิว สัมภาระ หรือเสื้อผ้าที่ปนเปื้อนของเหลวเหล่านี้
• ร่างกายของผู้เสียชีวิตในพิธีศพ (เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้โรคระบาดในชุมชนแอฟริกาอย่างรวดเร็ว)

อาการ
ระยะฟักตัวของโรคจะอยู่ที่ 2 ถึง 21 วัน (เฉลี่ย 8-10 วัน) โดยแบ่งลักษณะอาการออกเป็น 2 ช่วง

• ระยะอาการแห้ง (Dry Symptoms) ผู้ป่วยจะมีไข้สูงเฉียบพลัน อ่อนเพลียรุนแรง ปวดศีรษะ ปวดกล้ามเนื้อ และเจ็บคอมาก
• ระยะอาการแฉะ (Wet Symptoms)  เริ่มมีอาการทางระบบทางเดินอาหาร คลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียอย่างรุนแรง บางรายมีผื่นนูนแดงขึ้นตามตัว
• ระยะวิกฤติ ตับและไตสูญเสียการทำงาน มีอาการเลือดออกง่ายผิดปกติทั้งภายในและภายนอกร่างกาย (เช่น เลือดออกตามไรฟัน ตาแดง มีเลือดปนในอ้วกหรืออุจจาระ) ส่งผลให้อวัยวะหลายระบบล้มเหลว (Multisystem Organ Failure) และเสียชีวิตจากภาวะช็อก

การวินิจฉัย
เนื่องจากอาการระยะแรกคล้ายไข้เลือดออก ไข้มาลาเรีย หรือไข้ไทฟอยด์ แพทย์จำเป็นต้องใช้การตรวจทางห้องปฏิบัติการระดับสูง เช่น การตรวจหารหัสพันธุกรรม RT-PCR หรือการตรวจหาแอนติบอดี ซึ่งต้องทำในห้องแล็บความปลอดภัยระดับสูงสุด (Biosafety Level 4) เท่านั้น