ความผิดปกติของโรคไทรอยด์ ผอม และ อ้วน

โรคไทรอยด์เกิดจากความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ในการผลิตฮอร์โมน ซึ่งควบคุมระบบเผาผลาญของร่างกาย สาเหตุหลักมาจากพันธุกรรม และโรคแพ้ภูมิตนเอง (เช่น ภูมิคุ้มกันไปกระตุ้นไทรอยด์ให้ผลิตฮอร์โมนมากเกินไป หรือทำลายไทรอยด์จนผลิตฮอร์โมนได้น้อย) รวมถึงการติดเชื้อ ความเครียดสะสม และผลข้างเคียงจากยา 

โรคไทรอยด์ทั้งสองแบบเกิดจากการทำงานของต่อมไทรอยด์ที่ผิดปกติ แบ่งเป็น

1.  ไทรอยด์ผอม (ไทรอยด์เป็นพิษ) ที่ต่อมไทรอยด์ทำงานมากเกินไป ร่างกายเผาผลาญสูง ทำให้น้ำหนักลดลง
2. ไทรอยด์อ้วน (ไทรอยด์ต่ำ) ที่ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยเกินไป ร่างกายเผาผลาญช้า ทำให้น้ำหนักเพิ่ม 

ไทรอยด์ผอม (ไทรอยด์เป็นพิษ) เกิดจากต่อมไทรอยด์ผลิตฮอร์โมนออกมามากเกินไป ทำให้ระบบเผาผลาญทำงานหนัก

• การเปลี่ยนแปลงของน้ำหนักน้ำหนักลดลงอย่างรวดเร็ว แม้จะทานอาหารได้ปกติหรือทานจุขึ้น

• ใจสั่น มือสั่น 
• ขี้ร้อน
• เหงื่อออกง่าย 
• อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย 
• เหนื่อยง่าย 
• นอนไม่หลับ
• อุจจาระบ่อยขึ้นหรือท้องเสีย

ไทรอยด์อ้วน (ไทรอยด์ต่ำ) ที่ต่อมไทรอยด์ทำงานน้อยเกินไป ร่างกายเผาผลาญช้า ทำให้น้ำหนักเพิ่ม 

• น้ำหนักเพิ่มขึ้นหรืออ้วนขึ้นง่าย
• อ่อนเพลีย ง่วงซึมตลอดเวลา เชื่องช้า
• ขี้หนาว
• อาจมีอาการซึมเศร้าร่วม
• ผิวแห้งกร้าน
• มีอาการท้องผูก

แนวทางการรักษา "ไทรอยด์ผอม" (ไทรอยด์เป็นพิษ / Hyperthyroidism) เป้าหมายคือ ลดการสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ที่มากเกินไป เพื่อปรับให้ร่างกายกลับสู่ภาวะเผาผลาญปกติ มี 3 วิธีหลัก โดยแพทย์จะพิจารณาตามความเหมาะสมของผู้ป่วยแต่ละราย

1.1 การรักษาด้วยยา (Antithyroid Drugs) เป็นวิธีเริ่มต้นที่นิยมที่สุดสำหรับผู้ป่วยอายุน้อย หรือเพิ่งเริ่มมีอาการ

• ระยะเวลาการรักษา โดยทั่วไปต้องรับประทานยาอย่างต่อเนื่องประมาณ 12 ถึง 24 เดือน (หรือ 1-2 ปี) ไม่ควรหยุดยาหรือปรับยาเองเด็ดขาดแม้จะรู้สึกสบายดีแล้ว
• ยาร่วมรักษา แพทย์มักจ่ายยา Beta-blockers (เช่น Propranolol) ในช่วงแรกเพื่อช่วยลดอาการใจสั่น มือสั่น และควบคุมอัตราการเต้นของหัวใจ

1.2 การกลืนแร่ไอโอดีนรังสี (Radioactive Iodine: RAI) เป็นการรับประทานสารไอโอดีนรังสี (I-131) ในรูปแบบน้ำหรือแคปซูล สารรังสีจะเข้าไปทำลายเซลล์ของต่อมไทรอยด์ที่ทำงานเกินหน้าที่ให้ลดขนาดและทำงานน้อยลง

• กลุ่มที่เหมาะสมคือ ผู้ป่วยที่รักษาด้วยยาแล้วกลับมาเป็นซ้ำ ผู้ป่วยสูงอายุ หรือผู้ที่มีผลข้างเคียงรุนแรงจากการใช้ยา

1.3 การผ่าตัดต่อมไทรอยด์ (Thyroidectomy)

เป็นการผ่าตัดเอาเนื้อเยื่อต่อมไทรอยด์ออกบางส่วนหรือทั้งหมด

• กลุ่มที่เหมาะสม  ผู้ป่วยที่มีต่อมไทรอยด์โตมาก คอพอกขนาดใหญ่จนกดเบียดการหายใจ/การกลืน มีภาวะตาโปนรุนแรง หรือสงสัยว่าอาจมีเนื้องอก/มะเร็งร่วมด้วย

แนวทางการรักษา "ไทรอยด์อ้วน" (ไทรอยด์ทำงานต่ำ / Hypothyroidism) เป้าหมายคือ การทดแทนฮอร์โมนที่ขาดหายไป เพื่อกระตุ้นให้ระบบเผาผลาญกลับมาทำงานเป็นปกติ

2.1 การรักษาด้วยยาฮอร์โมนทดแทน (Hormone Replacement Therapy)

• รับประทานยา Levothyroxine (LT4) ซึ่งเป็นฮอร์โมนไทรอยด์สังเคราะห์ที่มีโครงสร้างเหมือนฮอร์โมนธรรมชาติในร่างกายรับประทาน วันละ 1 ครั้ง ตอนท้องว่าง 
• ระยะเวลาการรักษา  ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ต่อมไทรอยด์ฝ่อหรือถูกตัดออกไปแล้ว จำเป็นต้องรับประทานยานี้ไปตลอดชีวิต
• การติดตามอาการ แพทย์จะนัดเจาะเลือดตรวจระดับ TSH และ T3 T4 ทุกๆ 6-8 สัปดาห์ในช่วงแรก